De nieuwste versie van Adobe Reader is versie 8. Deze liep tijdens het schrijven van deze workshop op meerdere computers vast. Daarom is deze handleiding gebaseerd op versie 7 van Adobe Reader.
Doel
Aan het eind van deze workshop weten de deelnemers:
Inleiding
Steeds meer documenten worden gepubliceerd in het PDF formaat. Groot voordeel van PDF bestanden is dat de opmaak van het brondocument behouden blijft, ongeacht het programma of het platform waarmee het document werd gemaakt. Op elke PC ziet een PDF document er dan ook identiek uit. Andere voordelen zijn bijvoorbeeld dat PDF documenten eenvoudig te produceren zijn, documenten kunnen worden beveiligd en ze zijn platform onafhankelijk.
PDF documenten kunnen worden gemaakt met bijvoorbeeld Acrobat van Adobe of met een gratis programma zoals PDFcreator en PDF995.
Mensen die gebruik maken van een vergrotingsprogramma of van schermleessoftware ondervinden vaak problemen bij het lezen van PDF‚Äëdocumenten. De bediening is anders dan de standaard tekstverwerker Word en soms wordt tekst die wel zichtbaar is niet of onsamenhangend getoond. Ofwel niet alle PDF documenten zijn toegankelijk voor mensen met een visuele beperking.
De toegankelijkheid van een PDF document is afhankelijk van de manier waarop het document is gemaakt. Hierbij zijn eigenlijk 3 dingen van belang:
De toegankelijkheid is te vergelijken met HTML documenten voor het Internet. Ook daar hangt de leesbaarheid van het document (de webpagina) af van de manier waarop deze is gemaakt.
Ad1. Het document moet tekstuele karakters bevatten die aangeboden kunnen worden aan een hulpmiddel. De tekst moet bijvoorbeeld niet gescand zijn als een plaatje. Visueel lijkt het dan misschien dat er een tekst staat, maar een vergrotings- of schermleesprogramma kan de tekst niet omzetten naar spraak. Vergroten kan overigens wel, maar dan van mindere kwaliteit (je ziet de pixels, zoals bij het vergroten van een afbeelding).
Ad2. Soms bestaat een document uit objecten die een structuur in het document aangeven, zoals kolommen en tabellen. Deze objecten moeten bij het produceren van het PDF document in de juiste leesvolgorde gezet worden. Hierdoor wordt de informatie door de hulpmiddelen in de juiste volgorde aan de lezer weergeven. Deze leesvolgorde aangeven kan wel in Acrobat, maar niet in de gratis programma's. Bij het niet aangeven van de leesvolgorde in dit soort "ingewikkelde" documenten kan leiden tot een onsamenhangend (en vaak onleesbaar) geheel.
Ad3. Grafische elementen, zoals afbeeldingen moeten worden voorzien van een label. Dit heet taggen of coderen. Het plaatje krijgt dan een omschrijving die wordt doorgegeven aan het vergrotings- of schermuitleesprogramma. Ook dit kan niet met de gratis programma's.
Vanaf Adobe Reader versie 6 is er functionaliteit voor toegankelijkheid.
Mogelijkheden:
Net als bij de office programma's kan ook het uiterlijk van Adobe Reader worden aangepast. Uiteraard zijn ook hier de aanpassingen een kwestie van persoonlijke voorkeur. Hieronder een aanbevolen indeling:
In het menu helpt > Instellingenassistent voor toegankelijkheid zijn een aantal voorkeuren in te stellen voor een betere toegankelijkheid. Er verschijnt een wizard die je kunt doorlopen.
Deze instellingen worden in de volgende hoofdstukken besproken.
Adobe biedt een aantal mogelijkheden om het lezen van PDF documenten te vergemakkelen voor iemand met een visuele beperking:
Afhankelijk van de toegankelijkheid van het PDF document kunnen alle hulpmiddelen (Zoomtext, Lunar, Supernova/Hal, Jaws) PDF documenten lezen. Adobe Reader detecteert bij de eerste keer opstarten na installatie automatisch dat er een hulpmiddel actief is en zal de mogelijkheid geven om via een wizard toegankelijkheidsvoorkeuren in te stellen. Deze instellingen zijn ook te vinden in het menu help > instellingenassistent voor toegankelijkheid.
Naast de bij hoofdstuk 4 benoemde punten kunnen van belang zijn:
Lezen van PDF documenten
Het lezen van PDF documenten is vergelijkbaar met het lezen van HTML documenten.
Navigeren
Grootte document
Zoeken
Met Ctrl + f kun je een woord zoeken in een PDF document.
Werkt niet goed met Supernova/Hal. De zoekfunctie werkt wel, maar de focus verplaatst zich niet naar het gevonden woord. Je kunt wel een zoekwoord opgeven. Er verschijnt geen zoekvenster op het scherm, maar het zoekwoord wordt wel gemarkeerd weergegeven in de tekst. Met vergroting kun je dit woord dan terugvinden, met spraak/braille lukt dit niet.
Uitgebreid zoeken kan met Ctrl + shift + f. Deze functie werkt niet goed met een schermuitleesprogramma.
Uiteraard kun je gewoon beginnen met lezen van het document zoals je dat gewend bent met je hulpmiddel. Net als bij het lezen van een webpagina zijn er een aantal handigheidjes die het lezen wat overzichtelijker kunnen maken. Hieronder een suggestie voor het lezen van een PDF document.
Eerst moet de wizard toegankelijkheidsassistent zijn ingesteld op de mogelijkheden en wensen van de gebruiker. Dit is een eenmalige actie.
Het is handig om hier altijd mee te beginnen. Zo krijg je een idee van de leesbaarheid van (een deel van) het document. En beperk je de kans dat je bepaalde teksten of objecten 'over het hoofd ziet'
Het is handig om van te voren te weten hoe groot een document is. Als je dit niet kunt zien, kun je dit opvragen met Ctrl + Shift + n.
Als je het document van voor tot achter wilt lezen kun je met de pijltjes toetsen en leesfuncties van het hulpmiddel het document lezen.
Bij grotere documenten kan het handig zijn om eerst door het document te navigeren alvorens het gehele of een gedeelte van het document te gaan lezen. Bij braille/spraak gebruik van Supernova of Hal is dit praktisch onmogelijk, omdat de virtuele focus niet kan worden verplaatst met deze functies.
Gebruik dan volgende navigatie mogelijkheden:
Om er achter te komen waarom een pagina niet goed gelezen kan worden kun je het volgende doen:
- tabellen
- opsomminglijsten
- gecompliceerde documenten (met veel kolomen en subtabellen)
- grote pdf documenten
- navigeren met Supernova/Hal (viruele focus gaat niet mee met navigatie commando's als "ga naar pagina")
Mits een PDF document toegankelijk is geschreven is deze goed te lezen met vergrotings- en schermuitleesprogramma's. Navigeren door de documenten gaat goed met Zoomtext en Jaws, maar niet met Supernova.
Gecompliceerde documenten met veel kolommen, tabellen, opsomminglijsten zijn niet goed uit te lezen
| Bijlage | Grootte | |
|---|---|---|
 | PDFdocumentenhulpmiddelen.doc | 61.5 KB |