1 Kennis van de Voyager leesregel

 

Start je computer en Supernova op (of HAL).

De leesregel komt tot leven.

Op de leesregel zie je verschillende toetsen en knoppen die we eerst een naam zullen geven.

Aan de voorkant van de regel zitten vier duimtoetsen, twee gladde aan de buitenkanten en twee met een streep erover aan de binnenkanten. Van links naar rechts: D(uimtoets)1, D2, D3 en D4.

Middenvoor zit een navigatietoets, die bestaat uit vier delen: Links, rechts, omhoog en omlaag.

Bovenop de leesregel zitten nog acht (braille)toetsen: links van binnen naar buiten: B1, B2, B3 en B7 en rechts ook van binnen naar buiten B4, B5, B6 en B8.

En niet te vergeten de rij toetsen (puntjes) vlak onder de brailletoetsen en boven de braillecellen. Deze noemen we de cursorroutingtoetsen.

 

2 Fysieke mode of Logische mode

 

2.1 Wat is het verschil tussen de fysieke mode en logische mode?

In de fysieke mode zie je op de leesregel alle informatie van hetzelfde niveau op het beeldscherm ook op je leesregel.

In de logische mode zie je alleen een deel van deze informatie, namelijk dat wat geselecteerd is. Wisselen tussen de beide modes doe je met behulp van B1.

 

Opdracht 2.1a

Stel via het regelpaneel van Supernova in dat de wisseling tussen logische - en fysieke mode uitgesproken wordt.

Zo doe je dat

• Ctrl + spatie naar het supernova regelpaneel.
• Alt naar Bestand op de menubalk.
• Pijl naar rechts naar: Spraak.
• Pijl omlaag naar: Voorkeuren
• Enter
• Tab naar: Braille veranderingen melden.
• Selecteer indien nodig met spatiebalk.
• Tab naar de knop: OK
• Enter (of een aanraakcursor boven OK).
• Nu ben je weer terug in het Supernova regelpaneel.
• Escape om het venster te sluiten.

Tip

Met de toets B1 wissel je tussen fysieke en logische mode. Je hoort Supernova zeggen: braille fysiek aan of uit.

 

 

3 Instellingen vooraf

 

Eerst gaan we wat instellingen maken op de leesregel.

3.1 Standaardinstellingen leesregel terugzetten

Om te zorgen dat we steeds op dezelfde manier beginnen hebben we het Braille Voyager regelpaneel nodig om de standaardinstellingen terug te zetten.

Opdracht 3.1a

Roep het Braille Voyager Regelpaneel op en zet de logische mode aan. Zet vervolgens de standaardinstellingen terug. Sluit daarna het venster.

Zo doe je dat

• Druk op B1 tot je hoort: braille fysiek uit.
• druk B1, B2, B3, B7 en B4, B5, B6 en B8 tegelijk in.
• Je staat nu op het eerste tabblad.
• Ga met Shift+Tab naar de titel van het eerste tabblad (statuscellen).
• Ctrl + Tab naar tabblad: geavanceerde instellingen.
• Tab naar de knop: Macro's Herstellen.
• Enter, spatie of de cursorroutingtoets
• Je krijgt dan de volgende melding: Dit commando zet alle originele macro's terug.
• Kies Ja door de letter j in te toetsen of enter, spatie.
• Escape om venster te sluiten.

Tip

Het is niet noodzakelijk deze handeling bij elke les uit te voeren. Alleen als je leesregel vreemd gaat reageren op bekende commando's is het verstandig de standaardinstellingen van de leesregel terug te zetten (=resetten).

 

4 Lezen van een bestand

 

We willen nu een verhaal lezen. Dit gaat het gemakkelijkst in de fysieke mode. Dit kunnen we instellen met behulp van B1. We gebruiken de tekst: Lief mobieltje van Paul van Loon.

 

Opdracht 4.1a

Open het bestand: Lief mobieltje van Paul van Loon door gebruik te maken van de navigatietoetsen op je leesregel.

Zo doe je dat

• Open startmenu door navigatietoets links en rechts gelijktijdig in te toetsen.
• Navigatietoets omhoog, omlaag naar: Microsoft Office Word.
• Cursorroutingtoets om Word te activeren
• B8 naar Bestand op de menubalk
• Cursorroutingtoets boven Bestand indrukken
• Navigatietoets omlaag naar: Openen
• Cursorroutingtoets boven Openen indrukken
• Toets: d: - de inhoud van de CD-Rom wordt getoond.
• Navigatietoets links (= Shift + Tab)om door venster te lopen naar: lijstweergave
• Navigatietoets omhoog of omlaag naar: Lief mobieltje
• Enter

Opdracht 4.1b

Lees de tekst van: Lief mobieltje tot aan: Vogels vlogen met klapperende vleugels weg in het opkomende duister. Lees de tekst met behulp van de duimtoetsen.

Zo doe je dat

• D1 naar begin van de regel
• D4 regel uitlezen.
• Pijl omlaag naar volgende regel.
• D4 om regel uit te lezen.

 

Tip

Met D2 lees je de vorige regel (zwartschrift cursor volgt dit niet).

Met D3 lees je de volgende regel (ook hier volgt de zwartschrift cursor niet).

 

Opdracht 4.1c

 

Open een nieuwe Wordpagina en Sla deze pagina op als: Opdrachten cursus voyager met je naam er achter. Noteer in het vervolg je antwoorden op deze pagina.

 

Zo doe je dat

• Alt naar Bestand
• Pijl omlaag naar Nieuw
• 2x Enter
• Ga met Alt + Tab terug naar de tekst "Lief Mobieltje".
• Lees de tekst tot de zin "vergeet niet hem naar zijn lijkbewijs te vragen".
• Beantwoordt nu de volgende vragen op het opdrachtenblad. Wissel van geopend document naar geopend document met Alt + tab

 

Staat het huis waar Martijn, Dennis en Letitia aan het spelen staan in een stad of in een dorp?

Is het huis bewoond?

Waarom wil niemand in dit huis wonen, denk je?

Waarvoor gebruikt Martijn zijn mobieltje?

Sla het document: opdrachten cursus voyager (met je naam) op en sluit het.

 

Tip

De sneltoets voor het openen voor een nieuw document = Ctrl + n.

Opdracht 4.1d

Lees de titelbalk van het nog openstaande met behulp van je leesregel. Schrijf de tekst van de titelbalk op je opdrachtenblad.

 

Zo doe je dat

• B4 (braille cursor volgt tekstcursor staat nu uit).
• B1+B2+B3

 

Tip

Met B4 koppel of ontkoppel je de braillecursor van de zwartschrift cursor. Mocht de titel niet op de leesregel verschijnen druk dan nogmaals op B4 en daarna op B1 + B2 + B3.

Met de pijltjestoets omlaag en omhoog (of met D2 + D3) kom je weer in de tekst terecht, en kun je weer verder lezen waar je gebleven was.

 

Opdracht 4.1e

Lees de statusbalk met behulp van je leesregel.

 

Zo doe je dat

• B4 (ontkoppel de braillecursor van de zwartschrift cursor).
• B4 + B5 + B6.
• Open het document: opdrachten cursus voyager (met je naam).
• Schrijf op wat je ziet staan op de statusbalk.
• Sla de wijzigingen op.

 

Beantwoord verder ook de volgende vragen:

Op welke pagina sta je nu?

Uit hoeveel secties bestaat het document?

Uit hoeveel pagina's bestaat je hele document?

Op welke regel van de pagina staat je cursor nu?

En in welke kolom?

Sla de wijzigingen op.

 

Tip

Als je deze informatie hebt beantwoord druk je weer op B4. En ga je terug naar de tekst met de pijltjestoetsen (op en neer). Je leest dan weer verder vanaf de cursor.

 

 

5 Spellingcontrole

 

Opdracht 5.1a

Zorg dat de tekst van Lief mobieltje geactiveerd is.

Stel het regelpaneel van Supernova als volgt in om de spellingcontrole goed uit te voeren.

 

Zo doe je dat

• Alt + Tab ; kies voor Supernova Regelpaneel
• Ga met Alt naar Bestand op de menubalk.
• Pijl naar rechts naar Braille
• Pijl omlaag naar: Tekens
• Enter/pijl naar rechts
• Pijl omlaag naar: Uitgebreid
• Uitgebreid moet geselecteerd zijn. Wanneer deze niet geselecteerd staat dan geef je een Enter.
• Ga met Alt naar Bestand op de menubalk.
• Pijl naar rechts naar Braille
• Pijl omlaag naar: Tekens
• Enter/pijl naar rechts
• Pijl omlaag naar: Opties
• Enter
• Tab naar: Uitgebreide Tekens (groep)
• Tab langs keuzelijst en deselecteer alles en selecteer met spatie: Geselecteerd
• Tab naar Stijl
• Kies met pijltjes voor: Punten 7 en 8.
• Enter
• Sluit het supernova regelpaneel met Escape.

Opdracht 5.1b

Controleer de tekst van Lief mobieltje op de eerste tien foutmeldingen en schrijf die op in je opdrachtenblad.

Zo doe je dat

• Ctrl + home.
• Alt + F7. (De cursor springt nu naar het eerste foute woord in de tekst).
• Escape
• Het gevonden woord is nu geselecteerd (zie je aan de punten 7 en 8).
• Controleer het woord en/of de zin waarin het woord staat.
• Open het snelmenu (rechtermuisknoptoets op het toetsenbord)
• Pijl omhoog/omlaag om optie te selecteren.
• Bevestig met enter.
• Ga met Alt + F7 naar het volgende woord, enz.

 

6 Woord zoeken en vervangen

 

Opdracht 6.1a

Vervang alle voorkomende woorden: mobieltje door GSM.

 

Zo doe je dat

• Ctrl + Home
• Ga met Alt naar Bestand in de menubalk
• Pijl naar rechts naar Bewerken
• Pijl omlaag naar: Vervangen
• Enter
• Type: mobieltje bij Zoeken naar (de cursor staat daar al meteen klaar)
• Tab naar: Vervangen door.
• Type daar het woord GSM.
• Tab naar: Alles vervangen.
• Druk op Enter.
• Nu verschijnt er een venster waarin staat hoeveel items zijn vervangen.
• Met de duimtoetsen kun je door dit venster navigeren.
• Lukt dit niet, druk dan op B4 (cursor volgen uit).

Vraag

Hoeveel keer stond het woord mobieltje in het document? Schrijf het antwoord op je opdrachtenblad.

Tip

De sneltoets voor Zoeken en Vervangen is Ctrl + H.

 

7 Een pagina zoeken

 

Als je naar een bepaalde pagina in een groot document wilt gaan, kun je dat doen met de pijltjestoetsen. Je kunt dan in de statusbalk zien op welke pagina je bent. Als je een groot document hebt kost deze manier van werken veel tijd. Als je precies weet naar welke pagina je wilt gaan, kun je dat via een snellere weg doen.

 

Opdracht 7.1a

Ga naar pagina 11 en schrijf de eerste regel van deze pagina op in je opdrachten blad

 

Zo doe je dat

• Ga met Alt naar Bestand op de menubalk.
• Pijl naar rechts naar Bewerken
• Pijl omlaag naar: Ga naar
• Enter
• De cursor staat in het invoerveld: Paginanummer invoeren.
• Type: 11
• Tab naar de knop: Ga naar
• Enter
• Escape
• Schrijf de eerste regel van pagina 11 op in je: opdrachtenblad

Tip

De cursor springt naar pagina 11, maar het dialoogvenster blijft geopend.

Voordat je verder kunt gaan moet je het venster sluiten met Escape.

 

 

 

8 Een woord passend maken op de leesregel

 

Als je een tekst leest op de brailleleesregel komt het vaak voor dat een woord niet helemaal op de leesregel past. Je kunt dan verder lezen met de duimtoets naar rechts. Dan lees je het andere stukje van het woord.

Soms is dit erg lastig.

Een afgebroken woord kun je afmaken met B3 +B4 + B5. Elke keer als je hier opdrukt schuift de tekst 1 letter naar rechts. Dit herhaal je tot het hele woord op je leesregel verschijnt.

 

Opdracht 8.1a

Ga naar bladzijde 10 (op de manier die je net geleerd hebt).

Lees de bladzijde. Elke keer als je een afgebroken woord tegenkomt, maak je het woord af met B3 +B4 + B5. Schrijf deze woorden op je opdrachtenblad.

 

Tip

Het is belangrijk dat je de toetsen precies tegelijk en stevig indrukt. Als je dit niet doet kan er een andere functie geactiveerd worden.

 

9 Opmaak van een document

 

Willen we iets weten over de opmaak van een document, dan gebruiken we de toetsen B1 en B4. Zet de cursor aan het begin van je document (Ctrl + home). Druk dan op B1 en B4.

 

Opdracht 9.1a

Beantwoord de volgende vragen op je opdrachtenblad.

Wat is het lettertype van de titel?

Wat is de puntgrootte van de titel?

Wat is de kleur van de letters van de titel ?

Welke letters zijn hoofdletters?

 

Zo doe je dat

• Ctrl + Home
• B1 + B4
• Schrijf je bevindingen op.

 

Opdracht 9.1b

We gaan nu de opmaak van de titel veranderen en controleren. Verander het lettertype in: Comic Sans Ms, tekenstijl in: vet en cursief, puntgrootte in: 18 en kleur in: hemelsblauw.

 

Zo doe je dat

• Selecteer de titel: Lief Mobieltje (zet de cursor voor het eerste woord en druk op Shift + End)
• Ga met Alt naar Bestand in de menubalk
• Pijl naar rechts naar Opmaak
• Pijl omlaag naar: Lettertype
• Enter
• Typ: Comic Sans Ms
• Tab naar Tekenstijl
• Pijl omlaag naar: Vet Cursief
• Tab naar Punten
• Pijl omlaag naar: 18
• Tab naar Tekstkleur
• Pijl omlaag naar: blauw (met behulp van D4 zie je de kleuren op je leesregel).
• Tab naar de knop OK
• Enter

 

Opdracht 9.1c

Controleer nu de tekstopmaak

Schrijf wat je ziet op je antwoordenblad.

Zo doe je dat

• Pijl naar links (maakt selectie ongedaan)
• B1 + B4
• Schrijf de tekst op je leesregel over op je antwoordenblad.

Tip

De puntgrootte die wordt weergegeven is niet altijd helemaal het zelfde als de daadwerkelijke puntgrootte in je tekst. Dit is een fout in je leesregel.

 

Opdracht 9.1d

Schrijf de verschillen op tussen de opmaak van de tekst in de titel en de tekst in de rest van het hoofdstuk op je opdrachtenblad.

 

10 Instellen van de braillecursor

 

Je kunt zelf bepalen hoe je braillecursor er uitziet. Bijvoorbeeld knipperend, puntje 7, puntje 8 of puntje 7 en 8.

We gaan dit nu instellen

Opdracht 10a

Stel in dat de braillecursor bestaat uit de punten 7 en 8 van de braillecel, knipperend.

Zo doe je dat

• Open het Supernova Regelpaneel
• Ga met Alt naar Bestand op de menubalk
• Pijl naar rechts naar Braille
• Pijl omlaag naar Cursor.
• Enter
• Pijl naar: Zichtbaar
• Selecteer dit.
• Terug naar Cursor
• Enter
• Pijl omlaag naar Stijl.
• Enter
• Kies bij vorm voor Punten 7 en 8 knipperend.
• Tab naar OK.
• Enter

Opdracht 10b.

Verander de braillecursor nu in puntje 8 knipperend.

Tip

De weergave van de braillecursor kun je aan- en uitzetten met B5. Let op: als deze uit staat werkt de braille cursor nog wel, maar je ziet hem niet!

 

 

11 Statuscellen

 

De eerste vier cellen van je leesregel zijn statuscellen. Deze kun je uitzetten. Dan heb je meer ruimte voor je tekst.

Het uitzetten van de statuscellen kan in het Voyager Regelpaneel.

• Ga het Voyager regelpaneel met B1 B2 B3 B4 B5 B6 B7 B8
• Je komt meteen op het item: activeer status cellen
• Zorg dat dit vakje niet geselecteerd is.
• Tab naar OK en geef Enter.

 

 

12 Toetscombinaties

 

Bediening Voyager Leesregel
D1	Leesregel naar links
D2	Leesregel omhoog
D3	Leesregel omlaag
D4	Leesregel naar rechts
Navigatie links	Shift + Tab
Navigatie rechts	Tab
Navigatie omhoog	Pijltje omhoog
Navigatie omlaag	Pijltje omlaag
Navigatie links + rechts	Windowstoets
B7	Ctrl
B8	Alt
B7 + B8	Escape
Toetscombinatie Voyager leesregel / Supernova
Oproepen Voyager regepaneel	B1 + B2 + B3 + B4 + B5 + B6 + B7 + B8
Oproepen Supernova regelpaneel	Ctrl + spatie
Wisselen tussen fysieke en logische mode	B1
Tekstcursor volgt Braillecursor aan/uit	B4
Titelbalk lezen	B1 + B2 + B3
Statusbalk lezen	B4 + B5 + B6
Woord passend maken op de leesregel	B3 + B4 + B5
Informatie over opmaak karakter	B1 + B4
Braillecursor aan/uit	B5
Toetscombinatie Windows / Word
Navigeren door dialoogvenster	Tab (of Shift + Tab)
Navigeren door tabbladen	Ctrl + Tab
Knop activeren	Spatie of Enter
Selectievakje selecteren	Pijltjestoetsen
Aankruisvakje selecteren	Spatiebalk
Systeemmenu openen	Alt + spatiebalk
Door menu navigeren	Pijltjestoetsen
Naar menubalk	Alt
Wisselen tussen geopende documenten/programma's	Alt + Tab
Spellingcontrole	Alt + F7
Naar begin tekst	Ctrl + Home
Woord zoeken en vervangen door ander woord	Ctrl + h
Pagina zoeken (ga naar...)	Ctrl + g

 

	Bijlage	Grootte
	VoyagerMetSuperNova-XP.doc	159.5 KB
	DocumentBijVoyagercursusLiefMobieltje.doc	66 KB