Contact
Eline van HilstEline van Hilst
Gepubliceerd op

Landelijke afspraak over gebruik brailleschrijfmachine en brailleleesregel bij proces aanvankelijk lezen

Alle ambulant onderwijskundig begeleiders die een braille-leerling begeleiden in een reguliere basisschool (van Visio èn van Bartimeus) hebben afgesproken vanaf de start van het aanvankelijk braille (meestal halverwege groep 2) de brailleschrijfmachine en een laptop/computer met brailleleesregel beiden te gebruiken.

Waarom zijn beide apparaten al bij de start van het aanvankelijk braille nodig?

brailleschrijfmachine
brailleschrijfmachine

Met behulp van de brailleschrijfmachine wordt kinderen aangeleerd braille te schrijven (zoals andere kinderen een potlood of pen gebruiken).

In de fase van het aanvankelijk braille is de inhoud van de begrippen “boek, bladzijde, zin, regel, woord en letter” van belang. We vinden het belangrijk dat kinderen meer zicht krijgen op deze begrippen door het veel daarmee te laten oefenen. Ook voor het tactiel ruimtelijk denken en het overzicht is het belangrijk te leren werken op een A4-vlak.  Daarom willen we als ideale leergang voor de braille-leerling, pleiten voor een start van het aanvankelijk brailleproces met papieren braille boeken. De braille-leerling kan met een papieren braille-boek zelf ervaringen opdoen met de kaft, met de titel van het boek en

met het daadwerkelijk omslaan van de bladzijden. Door het handelend bezig zijn met een braille-boek, ontstaat een goed concept van bladzijden die elkaar opvolgen in een boek. Door te lezen op een blad in een braille-boek krijgt de braille-leerling besef van zinnen en regels die elkaar opvolgen van boven naar beneden. Als een braille-leerling later op een leesregel leest, zullen de begrippen als “volgende bladzijde” en of “achterin het boek” logisch voor hem zijn, ook al voelt hij op de leesregel slechts één regel. Op deze manier is de leerling tijdens dit proces ook steeds ruimtelijk aan het oefenen en oriënteren. Gangbare leesmethode die in ons land wordt gebruikt voor aanvankelijk braille is de methode Met Punt op Pad.

brailleleesregel
brailleleesregel

Een laptop met leesregel geeft andere mogelijkheden.

Met het programma ‘Braillestudio’, een digitaal programma dat gebruikt kan worden naast de leesmethode Met Punt op Pad,  nemen de mogelijkheden toe om ook deels zelfstandig met het braille leren bezig te zijn.
Met het programma BrailleStudio kan braille worden geleerd op de computer. Het is een digitaal programma dat een uitbreiding is van de papieren lesmethode Met Punt op Pad. Het kan naast elkaar worden gebruikt.

Het is ontwikkeld om braille zo leuk en efficiënt mogelijk te maken o.a. doordat de oefeningen individueel zijn aan te passen. Ook kunnen de leerlingen samen oefeningen maken met andere braille leerlingen en/of met leerlingen van het regulier onderwijs. Het bevat oefenvormen zoals spelletjes met nieuwe letters, luisterspelletjes met letters en woorden, braille woordspelletjes, braille memory, flitswoorden, digitaal dictee en verhaaltjes om naar te luisteren. Bijkomend voordeel op de leesregel is dat ook mensen die geen braille kunnen lezen op het scherm in reguliere letters kunnen meelezen/nakijken.

Tevens kan er zo op speelse wijze worden kennis gemaakt met de brailleleesregel.

Meer info over braillestudio?

papieren brailleboek
papieren brailleboek

Waarom wordt meestal al in groep 2 gestart met het aanvankelijk braille?

Het leren lezen en ‘schrijven’ van braille verloopt langzamer dan het lees- en schrijfproces bij ziende leerlingen. Brailleleerlingen komen alleen braille tegen als wij, als begeleiders, braille aanreiken. Vervolgens komen ze de geleerde brailleletters niet of nauwelijks tegen in hun omgeving, terwijl ziende kinderen thuis en buiten omringd zijn met schriftelijke communicatievormen en hiermee hun geleerde letters gaan herkennen, herhalen en dus oefenen. Doel van op tijd starten is, om een voorsprong op te bouwen, zodat de leerlingen begin groep 3 kunnen integreren in de reguliere leesmethode van hun ziende klasgenoten. Aan het einde van de aanvankelijke fase (tweede helft van groep 3) zien we dat de achterstand meestal  ingelopen is en braillelezers vrijwel op een gelijk niveau lezen en schrijven als zienden.

Zie ook: Hulpmiddelen voor blinde leerlingen aanvragen

Deel dit artikel