Contact
Henk SnetselaarHenk Snetselaar
Gepubliceerd op

Leesbevordering visueel beperkte leerlingen

Onderstaand artikel gaat over leesbevordering van visueel beperkte leerlingen door middel van het lezen van e-boeken in het ePub formaat.

Het lezen van boeken via de bibliotheek of door zelf boeken aan te schaffen kan naast de papieren boeken steeds vaker met een e-boek in het formaat ePub.

Het ePub formaat is een formaat dat wordt gelezen met een eReader of e-boek lees-app op een tablet computer of eventueel ook op een laptop of desktop pc.

Om het lezen van boeken door visueel beperkte leerlingen te bevorderen is het nodig dat zij op de volgende wijze boeken beschikbaar krijgen:

  1. boeken met verhalen waar hun interesse naar uit gaat
  2. boeken die ze kunnen lezen op de gewenste plek
  3. boeken waarvan ze de weergave kunnen instellen volgens eigen voorkeur
  4. liefst zo normaal mogelijk, zoals de andere leerlingen ook boeken lezen.

1. Verhalen waar hun interesse naar uit gaat

Visueel beperkte leerlingen horen van andere leerlingen wat zij een mooi boek vinden en hebben ook zelf ideeën en hun voorkeur. Het beschikbaar hebben van een grote (school)bibliotheek met de veel gelezen boeken waaruit ze zelf boeken kunnen kiezen is dan noodzakelijk.
Lettertype: instellingsmogelijkheden voor verschillende schreefloze fonds en fonds met schreef is van belang alsmede een lettertype voor leerlingen die dyslectisch zijn.

Letter grootte: een lettergrootte instelling tot 10 mm hoogte is voor een groot aantal leerlingen noodzakelijk. Dit kan ook bereikt worden in combinatie met een grotere afmeting van de tablet computer.

2. Lezen op de gewenste plek

lezen op zitzaklezen kinderen schine tafel

Soms is de juiste plek om boeken te lezen gewoon aan je tafeltje, zeker als je ook nog instructie nodig hebt, maar vaak ik het leuk om te lezen in de ‘leeshoek’ lekker onderuit op een zitzak. De grootte van een boek, eReader of tablet computer kan dan bepalend zijn voor de keuze die wordt gemaakt.

3. Instelbare weergave

Het voordeel van digitaal leesmateriaal komt ten volle tot zijn recht als de weergave volledig instelbaar is naar de voorkeuren van de visueel beperkte leerlingen. Er zijn veel apps waarmee ePub boeken kunnen worden gelezen en allemaal hebben ze wel instellingsmogelijkheden voor de weergave van het te lezen boek. Uit onderzoek blijkt dat de volgende functionaliteiten gewaardeerd worden of noodzakelijk zijn.

Ruimte tussen letters en regels: om het crowding effect te verminderen is het goed als zowel de ruimte tussen de letters als de ruimte tussen de regels instelbaar is. Als er niet voorzien is in de instelling voor de ruimte tussen de letters kan er ook gekozen worden voor een lettertype waarbij de afstand standaard al iets groter is.

Voor- en achtergrond kleuren: Om het juiste contrast te verkrijgen en om te voorkomen dat de lichtuitstraling van de lees-device te hoog is moeten voor- en achtergrondkleur vrij instelbaar zijn.

4. Liefst zo normaal mogelijk

Visueel beperkte leerlingen waarderen het erg als ze op dezelfde wijze kunnen werken als de andere leerlingen. Lezen vanuit dezelfde boekenkeuze en als het even kan op dezelfde wijze.

De lees-apps

Door de juiste lees-app voor ePub bestanden te gebruiken is het mogelijk om de boeken goed leesbaar te maken.

Voor slechtzienden is de Marvin app een geschikte lees-app. De Marvin app is een reguliere app, maar zeer geschikt omdat o.a. het lettertype, de lettergrootte, de regelafstand en de voor- en achtergrondkleuren naar wens kunnen worden ingesteld.

Voor leerlingen die braille en of spraak als uitvoer willen gebruiken is de VoiceDream app zeer geschikt. Deze app is speciaal voor de doelgroep ontwikkeld en kan goed gebruikt worden met een brailleleesregel. De VoiceDream app heeft ook de mogelijkheid om andere kwalitatief betere spraak synthesizers te gebruiken.

Het verkrijgen van leesboeken in ePub formaat

Er zijn verschillende manieren om leesboeken in ePub formaat aan te schaffen. De meest bekende websites hiervoor zijn: ebook.nl, bruna.nl, eci.nl en bol.com.

Ook bij de bibliotheek kun je boeken in ePub formaat lenen. Hiervoor moet je de e-boek lees-app van de bibliotheek gebruiken. Deze heeft momenteel nog niet de nodige functionaliteit als het gaat om de instelbaarheid van de weergave die nodig is voor slechtzienden. Aan een nieuwe en beter toegankelijk lees-app wordt gewerkt.

Toegankelijkheid van de gepubliceerde leesboeken

Veel gedrukte leesboeken zijn voor visueel beperkte leerlingen niet toegankelijk omdat deze boeken niet de juiste weergave hebben in o.a. lettertype, lettergrootte, regelafstand en kleurcontrast. Het voordeel dat je de weergave van een boek in een e-boek lees-app geheel naar eigen wensen kunt instellen vereist echter wel dat het e-boek op een correcte manier moet zijn samengesteld om bijvoorbeeld in de Marvin lees-app te kunnen worden aangepast naar de juiste weergave. Van deze boeken moet de opmaak worden aangepast voordat deze bruikbaar zijn in combinatie met een lees-app zoals Marvin.

Gebruik Marvin app

In de bijlagen van dit bericht is een handleiding voor het gebruik van de Marvin app in combinatie met de iPad en Dropbox. Daarnaast is er een korte video op Youtube waarin de het gebruik van de Marvin app wordt toegelicht.

 

 

 

 

 

 

Deel dit artikel