Contact
Frank ter BeekFrank ter Beek
Gepubliceerd op

Werken met machines

Met een blinde of slechtziende leerling in de klas denk je misschien niet meteen aan het werken met machines. In onderstaand artikel geven we aan waarom en hoe we denken dat het inzetten van machines toch van belang kan zijn.

 

Machines zijn niets anders dan een stuk gereedschap om fysiek werk te vereenvoudigen of uit handen te nemen. Iedere leerling kan leren binnen het vak techniek dat machines ingezet kunnen worden om het leven eenvoudiger of plezieriger te maken.

Een leerling met een visuele beperking loopt vaak tegen twee dingen aan:

  • vaardigheden kosten veel energie en inspanning
  • het lukt moeilijk of nooit om heel precies te werken

Twee zaken die machines kunnen oplossen.

Uiteraard hebben machines ook een andere kant: veiligheid. Door kun kracht en scherpte ligt een ongeluk snel om de hoek. Maar dat geldt net zo goed voor leerlingen die wel goed zien. Zolang er nog blinde mensen zijn die de accuschroefmachine mijden, omdat ze denken dat deze gevaarlijk is, valt er nog heel wat te winnen.

Voor een leerling met een visuele beperking is het leren werken met machines doorgaans geen doel. Hoe minder de leerling ziet hoe meer het accent zal verschuiven naar ‘kennismaken met’Schema werken met machines

Hierna zullen we diverse machines bespreken. Steeds wordt aangegeven in hoeverre dit voor de (ernstig) slechtziende of blinde leerling van toepassing is. Ook worden enkele tips gegeven om het werken met de machine veilig te kunnen doen. Uiteraard is het aan de docent zelf om in te schatten wat de mogelijkheden van de leerling zijn. Onderstaande geeft dan ook slechts een indicatie.

Accuboor

kennismaken zelf doen toepassen toep. breed productie
Slechtziend x x x x x
Ernstig slechtziend x x x x
Blind x x x X
Tips

Gebruik de tast bij het plaatsen van de boor of het bitje op het werkstuk of de schroef.

De voorbereiding van het schroeven gebeurt uiteraard met de handschroevendraaier. Neem alleen kruiskopschroeven of torx. Die bieden veel meer grip dan ouderwetse schroeven.

Onderstaande opbouw is een suggestie om met zelfvertrouwen steeds een stapje verder te komen in het leren boren:

1.    Fretboortje

Begin altijd met het fretboortje omdat je daarmee de essentie van het boren leert, duwen en draaien

2.    De booromslag,

duwen en draaien met veel meer kracht

3.    handboor, duwen draaien met versnelling

4.    accuboor, duwen en het draaien gaat elektrisch (eerst met het kleine boortje van IKEA om ervaring op te doen,  later met de grote sterke)

5.    kolomboor groot en klein

 

Kolomboor

kennismaken zelf doen toepassen toep. breed productie
Slechtziend x x x x X
Ernstig slechtziend x x x X
Blind x x x X
Tips

Vanwege zijn stabiliteit en relatieve veiligheid leent de kolomboor zich uitstekend om enige machine-ervaring op te doen.

Uiteraard extra aandacht voor het vastzetten van het werkstuk.

Eventueel samenwerken met een medeleerling, om de veiligheid te vergroten.

Leer de leerling dóór de boor te voelen en te luisteren wanneer de boor door het materiaal is.

Wanneer met de priem of centerpoint een gaatje is gemaakt is het eenvoudiger het werkstuk op de juiste plaats onder de boor te positioneren. Ook hier kan de tast soms helpen.

Maak duidelijke afspraken over het aan- en uitzetten van de machine.

 

Schuurmachine

kennismaken zelf doen toepassen toep. breed productie
Slechtziend x x x x X
Ernstig slechtziend x x X x
Blind x x X
Tips

Laat eerst voldoende ervaring opdoen met handmatig schuren.

Laat de leerling regelmatig stoppen en voelen met de hand wat het effect is van de actie.

 

Decoupeerzaag

kennismaken zelf doen toepassen toep. breed productie
Slechtziend x x X
Ernstig slechtziend x X
Blind x
Tips Omdat hierbij het volgen van een lijn veelal visueel veel vraagt, leent deze machine zich minder. Evt. met geleiding of om grof eea uit te zagen. Pas inzetten nadat de leerling ervaring heeft opgedaan met het zagen in plaatmateriaal (figuurzaag, handzaag).

 

Lintzaag

kennismaken zelf doen toepassen toep. breed productie
Slechtziend X x x X
Ernstig slechtziend X X
Blind x
Tips

De lintzaag leent zich goed om uit te leggen hoe iets van hout in de praktijk op maat wordt gemaakt. Ook kan de leerling, in uitgeschakelde toestand, zelfs op de tast bekijken hoe de machine in elkaar zit.

Voor de blinde en ernstige slechtziende leerling is de ervaring van het geluid en evt. de trilling van de machine al heel wat. De leerling kan echter wel leren dat iemand anders gevraagd kan worden het hout op een gewenste afmeting af te zagen.

Uiteraard geldt dat bij deze machine de veiligheidsafspraken strikt worden doorgenomen en gehandhaafd. De leerling werkt nooit zonder direct toezicht!

 

Afkortzaag

kennismaken zelf doen toepassen toep. breed productie
Slechtziend x x X X
Ernstig slechtziend x x X
Blind x X
Tips

Bij de afkortzaag staat kennismaken met voorop. De ervaring van het geluid en wat de machine kan doen is vaak al heel wat. De machine een paar keer zelfstandig (onder toezicht) bedienen, draagt vaak enorm bij aan een gevoel van zelfvertrouwen en overwinnen van angst.

Een zaag met een laser die de zaaglijn aangeeft heeft sterk de voorkeur.

 

Tafelbandschuurmachine

kennismaken zelf doen toepassen toep. breed productie
Slechtziend x x x x X
Ernstig slechtziend x x x X
Blind x x x
Tips Wanneer de schuurmachine vast staat op de tafel geeft dit de leerling iets meer de mogelijkheid het werkstuk te controleren. Echter deze machine vraagt een goede inoefening ivm het veilig vasthouden van het werkstuk. Lukt dat eenmaal, dan kan menig leerling hiermee aardig vooruit.

 

 

Platenzaag / Vlakbank / Draaibank / Freesmachine

kennismaken zelf doen toepassen toep. breed productie
Slechtziend x
Ernstig slechtziend
Blind
Tips De werking van deze machines kan zeker uitgelegd worden en het liefst ook concreet getoond. Werken met deze machine vraagt echter veel en is voor de meeste leerlingen in een volle klas niet haalbaar. De slechtziende leerling kan prima meekijken en assisteren bij het gebruik door een docent.

 

Plexiglasbuiger

kennismaken zelf doen toepassen toep. breed productie
Slechtziend X X X X X
Ernstig slechtziend X X X
Blind X X X
Tips De slechtziende leerling komt hier een heel eind mee. Het aanbrengen van contrastlijnen of gebruik maken van gekleurd plexiglas helpt enorm. Blinde leerlingen moeten geholpen worden om te voorkomen dat ze hun handen branden.

 

Solderen

kennismaken zelf doen toepassen toep. breed productie
Slechtziend X X X X X
Ernstig slechtziend X X X
Blind X X
Tips

Er zijn speciale hulpstukjes in de handel waarbij de te solderen stukjes onder een loep kunnen worden vastgezet. Ook kan het werkstuk met tape vastgezet worden, zodat de leerling meer zijn handen vrij heeft. Het is vaak echt even zoeken voor de leerling. Veel leerlingen zien weinig diepte. Dat maakt het moeilijker. Sommigen moeten daarbij gebruik maken van het voelen ‘door de soldeerbout heen’. Als het lukt zijn ze vaak enorm trots.

De blinde en ernstig slechtziende leerling moet geholpen worden om de handen te sturen.

 

Lijmpistool

kennismaken zelf doen toepassen toep. breed productie
Slechtziend X X X X X
Ernstig slechtziend X X X
Blind X X X
Tips Blinde leerlingen moeten geholpen worden om te voorkomen dat ze hun vingers branden.

 

 

Deel dit artikel